کلکتور در هر موتورخانهای که قرار است گرمایش پایدار و قابل کنترلی ارائه دهد، نقش مهمی را ایفا میکند. کلکتور موتورخانه یا کلکتور دیگ بخار در واقع یک بخش مرکزی و مهم برای ساماندهی و توزیع جریان آب گرم و برگشت است؛ قطعهای که تعیین میکند آب خروجی از دیگ بخار چگونه و با چه نظمی بین مدارهای مختلف ساختمان توزیع بشود. زمانی که کلکتور مورد استفاده برای این سیستم درست انتخاب نشده باشد مشکلاتی مانند افت فشار، توزیع نامتعادل گرما، مصرف انرژی بالاتر و استهلاک زودرس به وجود میآید.
به همین دلیل هم گفته میشود که خرید کلکتور موتورخانه گرمایشی حساس است و باید با دقت بالایی انجام شود. در اصل چیزی که در خرید باید مورد توجه قرار گیرد فقط ظاهر و قیمت نیست بلکه به موارد مهمتری مثل جنس کلکتور، ضخامت لولهها، تعداد انشعابها، استاندارد جوشکاری، سازگاری با ظرفیت دیگ بخار و حتی نوع طراحی داخلی نیز باید توجه کرد. همه این موارد در کنار هم تعیین میکنند که سیستم گرمایشی موتورخانه شما چقدر کارآمد باشد و طبیعتا این متغیرها روی قیمت کلکتور دیگ بخار هم اثر میگذارند و باعث تفاوت در بین مدلها و برندهای مختلف میشوند.
این مقاله قرار است دقیق و مرحله به مرحله به شما نشان دهد کلکتور مناسب موتورخانه چه ویژگیهایی دارد، قیمتها تحت تاثیر چه عواملی تغییر میکنند و هنگام انتخاب، باید از چه اشتباهاتی دوری کرد تا یک انتخاب فنی، هوشمندانه و مقرون بهصرفه داشته باشید.
فهرست مطالب این صفحه:
کلکتور موتورخانه چیست؟
کلکتور آماده موتورخانه یک قطعه فلزی لولهای است که به طور معمول از جنس فولاد، مس یا استیل ساخته میشود و به عنوان یک منبع توزیع و تجمیع در سیستمهای گرمایشی مرکزی مورد استفاده قرار میگیرد. این قطعه از یک لوله اصلی با قطر بالاتر تشکیل شده که روی آن چندین خروجی یا ورودی با قطر کمتر جوش داده شده است. کلکتور در موتورخانه شوفاژ به صورت یکپارچه یا چند تکه تولید میشود و تعداد انشعابهای آن بسته به طراحی سیستم میتواند متفاوت باشد.
در واقع وظیفه کلکتور بخار این است که جریان رفت و برگشت آب از یک نقطه مرکزی را انجام داده و آن را برای مدارهای مختلف آماده کند، به همین دلیل هم برخیها به آن کلکتور رفت و برگشت موتورخانه هم میگویند. اگر برایتان سوال شده که پس کلکتور دیگ بخار چیست و چه تفاوتی با کلکتور موتورخانه دارد؛ گفتنی است که هردوی آنها ساختار مشابهی دارند و اما با این تفاوت که کلکتور بخار مخصوص سیستمهایی است که با بخار کار میکنند. این کلکتور، بخار خروجی از دیگ را در یک محفظه لولهای جمع میکند و از طریق انشعابهای تعبیه شده، به مدارهای مورد نیاز هدایت میکند. تفاوت اصلی آن در تحمل فشار بالاتر و جنس مقاومتر است.
کاربرد کلکتور بخار در موتورخانه چیست؟
کلکتور رفت و برگشت موتورخانه نقش یک ماژول مرکزی برای مدیریت و یکپارچه سازی جریان بخار خروجی از دیگ بخار را دارد. این قطعه اینگونه عمل میکند که بخار تولید شده را در یک محفظه با فشار کنترل شده جمع میکند و بدون اینکه نوسان فشار یا شوک حرارتی ایجاد شود آن را به چند خط مصرفی تفکیک شده تحویل میدهد. وجود کلکتور باعث میشود بخار با دمای یکنواخت، فشار ثابت و حجم قابل پیش بینی وارد هر خط شود و مصرفکنندهها در شرایطی پایدار کار کنند. وقتی که سیستم گرمایشی چندین مصرفکننده همزمان داشته باشد تازه کلکتور بخار اهمیتش را نشان میدهد.
بدون استفاده از کلکتور فشار بین خطوط به صورت مداوم تغییر میکند و کارکرد دیگ، شیرهای کنترلی و مبدلها دچار مشکل میشود. درواقع میتوانیم بگوییم خرید کلکتور موتورخانهای که مناسب باشد اهمیت بالایی دارد؛ زیرا طراحی، ضخامت ورق، کیفیت جوشکاری و نوع متریال به طور مستقیم تعیین کننده این است که سیستم چقدر پایدار بماند. طبیعی است که همین ویژگیها عامل اصلی تفاوت در قیمت کلکتور موتورخانه و کلکتورهای مخصوص بخار هستند. در اصل کلکتور بخار فقط یک لوله چند انشعابه نیست و یک بخش استراتژیک است که بخار را نظم میدهد و عملکرد کل موتورخانه را از رفتار غیرقابل پیش بینی نجات میدهد.
انواع کلکتور دیگ بخار و موتورخانه
کلکتورها بسته به نوع سیستم، فشار کاری، دما و نوع سیال با متریالهای مختلفی تولید و ساخته میشوند و همین تفاوت در جنس است که کارایی و طول عمر آنها را مشخص میکند. در ادامه انواع کلکتور موتورخانه را برایتان بررسی کردهایم.
پیشنهاد میکنم برای خرید خود دیگ بخار به صفحه زیر
مراجعه کنید و واطلعات بگیرید : دیگ بخار
کلکتور فولادی
کلکتور فولادی رایجترین مدلی است که در موتورخانهها، دیگ بخارها و سیستمهای گرمایش مرکزی استفاده میشود. این مدل از ورق یا لوله فولادی 37ST یا 52ST ساخته میشود و به دلیل مقاومت مکانیکی بالا، توان تحمل فشار مناسب و قابلیت جوشکاری دقیق، گزینهای استاندارد برای پروژههای مسکونی، اداری و صنعتی است. کلکتور فولادی با اتصالات فلنجی یا دندهای ساخته میشود و امکان سفارشی سازی تعداد خروجیها، قطر لوله اصلی و ضخامت جداره را فراهم میکند.
ویژگی مهم این قطعه، پایداری در برابر دمای بالا است؛ اما نقطه ضعفش حساسیت به خوردگی است و اگر پوشش مناسب نداشته باشد، عمرش کاهش پیدا میکند. با وجود این، نسبت قیمت به کارایی آن بسیار مناسب است و اگر سیستم نیاز به فشار خیلی بالا نداشته باشد، انتخاب منطقی و اقتصادی محسوب میشود.
کلکتور استیل
یکی دیگر از انواع کلکتورها که برای موتورخانههایی با شرایط کاری سختتر، رطوبت بیشتر یا فشار بخار بالاتر استفاده میشود، کلکتور استیل است. استیل 304 و استیل 306 به دلیل مقاومت خیلی خوبی که در برابر خوردگی، زنگزدگی و رسوب دارند، طول عمر بسیار بیشتری نسبت به فولاد معمولی ارائه میدهند. این مدل معمولا در سیستمهای بخار تمیز، صنایع غذایی، بیمارستانها، کارخانهها و پروژههایی که نیاز به بهداشت و پایداری بیشتر دارند استفاده میشود.
جوشکاری آن باید با استاندارد TIG یا آرگونی انجام شود تا ساختار آلیاژ تخریب نشود. کلکتور دیگ بخار استیل گرچه قیمت بالاتری دارد، اما در پروژههایی که توقف سیستم هزینهبر است یا بخار با فشار بالا حرکت میکند، تنها گزینه امن و منطقی است. این مدل در برابر اختلاف دمای ناگهانی پایدار است و برای کارکرد طولانی مدت بهترین انتخاب محسوب میشود.
کلکتور مسی
کلکتور بخار مسی در سیستمهای آبگرم با فشار پایین و پروژههای کوچک کاربردی است. دلیل استفاده از این کلکتور موتورخانه برای کارهای کوچک این است که مس رسانایی حرارتی بالایی دارد، سریع گرم میشود و وزن کمی دارد اما تحمل فشار آن نسبت به فولاد و استیل کمتر است. این مدل کلکتور عمدتا در پروژههای مسکونی کوچک، پکیجهای مرکزی کم فشار یا سیستمهای بهداشتی دیده میشود.
مزیت اصلی آن اتصال پذیری ساده و مقاومت طبیعی در برابر خوردگی داخلی است. اما برای بخار یا موتورخانههای سنگین به خاطر محدودیت فشار و هم به خاطر نرم بودن جنس مس اصلا مناسب نیست. هزینه آن نسبت به کلکتورهای فولادی بالاتر است و اگر قطرها بزرگ شوند، ساخت آن منطقی نیست. بنابراین انتخاب آن فقط زمانی صحیح است که فشار و دمای سیستم محدود باشد و نیاز به جریان سبک و کنترل شده وجود داشته باشد.
کلکتور چدنی
کلکتور چدنی از گذشته در موتورخانهها وجود داشته اما امروز تقریبا جای خود را به فولاد و استیل داده است. چدن در برابر خوردگی طبیعی مقاومت خوبی دارد، اما رفتار مکانیکی آن ضعیفتر است. یعنی در برابر ضربه، تنشهای ناگهانی، اختلاف دمای شدید و فشارهای بالای بخار آسیبپذیر است. همین ویژگی باعث شده در سیستمهای بخار امروزی عملا غیرقابل اتکا باشد.
این مدل بیشتر در موتورخانههای قدیمی یا سیستمهای آب گرم با فشار پایین دیده میشود، جایی که شرایط کاری یکنواخت است و خطر شوک حرارتی وجود ندارد. وزن بالای چدن و دشوار بودن تعمیر یا اصلاح آن نیز مشکلات دیگری هستند. با همه اینها، اگر سیستم قدیمی باشد یا محدودیت بودجه وجود داشته باشد، کلکتور چدنی هنوز هم قابل استفاده است، ولی برای پروژههای جدید توصیه نمیکنیم.
کلکتور سفارشی فشار بالا
برخی پروژهها شرایط خاصی دارند که خرید کلکتور موتورخانه آماده برای آنها عملا غیرممکن است و کارایی برایشان ندارد. در واقع این مدل برای پروژههایی ساخته میشود که شرایط کاری فراتر از حد استاندارد معمول موتورخانه مثل فشار بخار بالا، دمای بسیار زیاد، نیاز به چند خروجی با سایزهای متفاوت یا الزامات صنعتی خاص است. کلکتورهای چند لایه سفارشی از فولاد آلیاژی یا استیل تقویت شده و حتی ترکیب چندلایه ساخته میشوند و طی فرآیند جوشکاری تخصصی با تستهای غیرمخرب کنترل میشوند.
حتما برای اطلاعات بیشتر در مورد عایق کاری
دیگ بخار وارد این صفحه شوید : عایق کاری دیگ بخار
این نوع کلکتور در نیروگاهها، کارخانههای بخار سنگین، سیستمهای نفت و پتروشیمی و موتورخانههای بزرگ بیمارستانی استفاده میشود. گرچه قیمت کلکتور موتورخانه چندلایه بسیار بالاتر است، اما اگر پروژه حساس باشد، استفاده از مدلهای معمولی ریسک توقف سیستم، ترک خوردن متریال و افت فشار ناگهانی را بههمراه دارد. این مدل تنها گزینهای است که واقعا برای کارکرد ممتد و پرتنش طراحی شده و سفارشی سازی کامل در آن امکانپذیر است.
علت استفاده از کلکتور در موتورخانه
استفاده از کلکتور در موتورخانهها به این علت ضروری است که جریان آب یا بخار از دیگ به صورت خام و بدون مدیریت هرگز نمیتواند بین مدارهای مختلف به شکل پایدار و متعادل توزیع شود. کلکتور بخار یک نقطه مرکزی ایجاد میکند که در آن فشار، دما و حجم سیال قبل از ورود به هر خط مصرفی تنطیم و یکسان میشود. اگر کلکتور وجود نداشته باشد مدارهایی که نزدیکتر هستند بیش از حد گرم شده و مدارهای دورتر دچار افت فشار و دما میشوند.
مزایای نصب کلکتور دیگ بخار و موتورخانه
- توزیع یکنواخت فشار و دما بین تمام مدارها
- جلوگیری از نوسان فشار و شوک حرارتی
- کاهش استهلاک دیگ، پمپ و شیرآلات
- افزایش راندمان حرارتی موتورخانه
- بالارفتن عمر مفید سیستم گرمایش و بخار
- ایجاد امکان کنترل و مدیریت دقیق هر مدار
- جلوگیری از برگشت ناهمزمان و اختلال در گردش سیال
- کاهش مصرف انرژی و جلوگیری از هدر رفت حرارت
- سهولت سرویس، عیبیابی و تعمیرات
- امکان توسعه یا اضافه کردن مدارهای جدید بدون تغییر اساسی در سیستم
نکات مهم اجرا و ساخت کلکتور موتورخانه
اولین نکته در ساخت کلکتور موتورخانه انتخاب متریال صحیح است؛ فولاد یا استیل باید با استاندارد فشار و دمای سیستم هماهنک باشد و ضخامت بدنه طبق محاسبه انتخاب شود. جوشکاری نقطه دومی است که باید به آن توجه کرد. کلکتور باید با جوشکاری استاندارد MIG یا TIG برای استیل،CO2 یا الکترود برای فولاد و تست شده ساخته شود؛ کوچکترین نقص در جوش، بعدا باعث ترک، نشتی یا افت فشار میشود. قطر لوله اصلی باید بر اساس ظرفیت حرارتی دیگ و دبی واقعی جریان مشخص شود.
راستی دیگ بخار با دیگ آب گرم تفاوت های بسیاری دارد
برای اطلاع از این تفاوت ها کلیک کنید :
تفاوت دیگ بخار با دیگ آبگرم
همچنین محل قرارگیری کلکتور در موتورخانه باید طوری باشد که جریان رفت و برگشت بدون قفل هوا و بدون ایجاد فشار برگشتی حرکت کند. فاصله بین ورودی و خروجیها باید استاندارد باشد تا جریانها روی هم تداخل نکنند. تمام انشعابها باید به صورت تقویت شده و با ورق تقویتی ساخته شوند تا در برابر فشار مقاوم باشند. تست نهایی هیدرواستاتیک و تست نشتی پس از ساخت الزامی است و هیچ کلکتوری بدون این تستها نباید نصب شود. نصب کلکتور باید کاملا تراز با ساپورت مناسب و بدون تنش مکانیکی انجام شود تا در طولانی مدت دچار خمش یا شکستگی نشود.
قیمت و خرید کلکتور موتورخانه
قیمت کلکتور موتورخانه ثابت نیست و کاملا وابسته به چند عامل فنی جنس بدنه، ضخامت لوله اصلی، نوع جوشکاری، تعداد انشعابها و فشار کاری که قرار است سیستم تحمل کند، است. کلکتورهای فولادی معمولا اقتصادیتر هستند، اما برای پروژههایی با فشار یا رطوبت بالا، مدلهای استیل قیمت بالاتری دارند و در عوض عمر بیشتری ارائه میدهند. کلکتورهای سفارشی مخصوص دیگ بخار نیز به دلیل ساخت تقویت شده و تستهای فشار، بالاترین رده قیمتی را تشکیل میدهند.
هنگام خرید کلکتور موتورخانه نباید فقط قیمت را معیار تصمیمگیری قرار داد؛ کلکتوری که ظرفیت واقعی دیگ یا بویلر را پوشش ندهد، مستقیما باعث افت فشار، نوسان دما و استهلاک زودرس سیستم میشود. اگر سیستم بخار دارید دقت در خرید کلکتور دیگ بخار بسیار مهم است؛ چون مدلهای معمولی توان تحمل فشار و شوک حرارتی بخار را ندارند و در طولانی مدت هزینه خرابی را چند برابر میکنند. برای انتخاب صحیح، ابتدا باید ظرفیت حرارتی دیگ، فشار کاری، تعداد مدارها و نوع سیال مشخص شود. پس از آن میتوان بر اساس طراحی موتورخانه، کلکتور مناسب با قیمت منطقی و طول عمر قابل اتکا را انتخاب کرد.
این چندتا از محصولات شرکت استیل فن آوران جامع زاگرس است :
دیگ آب گرم
خرید دیگ روغن داغ
شناور دیگ بخار
سختی گیر دیگ بخار
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.